Բիզնես գրանցելիս կարևորագույն որոշումներից մեկը հարկման համակարգի ընտրությունն է։ Ճիշտ ընտրությունը կարող է զգալիորեն նվազեցնել հարկային բեռը, իսկ սխալը՝ բերել ավելորդ վճարների կամ տուգանքների։ Ստորև ամփոփված են Հայաստանում գործող երեք հիմնական համակարգերը՝ 2026 թվականի նոյեմբերի դրությամբ։
1. Ընդհանուր հարկման համակարգ
Ընդհանուր համակարգում ընկերությունը վճարում է շահութահարկ՝ 18% դրույքաչափով։ Եթե տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է 115 մլն դրամը, ընկերությունը պարտադիր գրանցվում է որպես ավելացված արժեքի հարկ (ԱԱՀ) վճարող՝ 20% դրույքաչափով։ Այս համակարգը պարտադիր է խոշոր բիզնեսի համար, բայց կարող է ձեռնտու լինել նաև փոքր ընկերություններին, որոնց ծախսերը մեծ են կամ որոնց հաճախորդները ԱԱՀ վճարողներ են։
2. Շրջանառության հարկ
Կարող են ընտրել ընկերությունները և անհատ ձեռնարկատերերը, որոնց նախորդ տարվա շրջանառությունը չի գերազանցել 115 մլն դրամը։ Հարկը հաշվարկվում է եկամտից՝ անկախ շահույթից։ Հիմնական դրույքաչափերը.
- առևտուր՝ 10%
- արտադրություն՝ 7%
- հանրային սնունդ՝ 12%
- վարձակալություն, տոկոսներ, ռոյալթի և գույքի օտարում՝ 10%
- այլ գործունեություն՝ 10%
- կառավարության հաստատած ցանկով բարձր տեխնոլոգիական գործունեություն՝ 1%
2025 թվականից գործում է նաև հարկը նվազեցնելու մեխանիզմ՝ փաստաթղթավորված ծախսերի հաշվին, որի սահմանաչափերը տարբեր են ըստ գործունեության։ Շրջանառության հարկ չեն կարող կիրառել, օրինակ, բանկերը, ֆինանսական և աուդիտորական կազմակերպությունները, իսկ 2025 թվականի հուլիսից՝ նաև շինարարությունը։
Կարևոր ժամկետ. գործող բիզնեսները շրջանառության հարկը կարող են ընտրել յուրաքանչյուր տարվա փետրվարի 1–20-ը, իսկ նոր գրանցվածները՝ գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում։ Ժամկետը բաց թողնելու դեպքում բիզնեսը մնում է ընդհանուր համակարգում։
3. Միկրոձեռնարկատիրություն
Մինչև 24 մլն դրամ տարեկան շրջանառությամբ բիզնեսը կարող է ազատվել շահութահարկից, ԱԱՀ-ից և շրջանառության հարկից։ Սակայն այս համակարգը հասանելի չէ գործունեության շատ տեսակների համար, այդ թվում՝ խորհրդատվական, իրավաբանական, հաշվապահական, ինժեներական և մարքեթինգային ծառայությունների, ծրագրային ապահովման մշակման, շինարարության և առևտրի մեծ մասի։ Միկրոձեռնարկատերը չի ազատվում աշխատողների աշխատավարձից եկամտային հարկ պահելու պարտավորությունից։
Բոլորի համար ընդհանուր պարտավորություններ
Անկախ համակարգից՝ աշխատողների աշխատավարձից պահվում են եկամտային հարկ (20%) և սոցիալական վճար, իսկ 2026 թվականից փուլերով ներդրվում է պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը։ Ռեզիդենտներին վճարվող շահաբաժինները հարկվում են 5% դրույքաչափով։
Ինչպե՞ս ընտրել
Ընտրությունը կախված է գործունեության տեսակից, սպասվող շրջանառությունից, ծախսերի կառուցվածքից և հաճախորդներից։ Օրինակ՝ եթե ծախսերը մեծ են, իսկ շահույթի մարժան ցածր, ընդհանուր համակարգը կարող է ավելի շահավետ լինել, իսկ բարձր մարժայով ծառայությունների դեպքում հաճախ ավելի շահավետ է շրջանառության հարկը։ Միշտ արժե հաշվարկել երկու տարբերակն էլ ձեր իրական թվերով։
Հոդվածը տեղեկատվական է և չի փոխարինում անհատական խորհրդատվությանը։ Օրենսդրությունը կարող է փոխվել, ուստի որոշում կայացնելուց առաջ ստուգեք գործող պահանջները։
Օգնության կարիք ունե՞ք։ Մեր հարկային խորհրդատուները կհաշվարկեն տարբերակները ձեր թվերով. կապվեք մեզ հետ։
